Schorzenia andrologiczne
NIEPŁODNOŚĆ MĘSKA Ogólnie przyjętą definicją niepłodności jest brak wystąpienia ciąży pomimo 12 - miesięcznego okresu współżycia seksualnego małżonków w celach koncepcyjnych. Wśród małżeństw zgłaszających się w poszukiwaniu pomocy najczęściej identyfikowaną przyczynę stanowi czynnik męski, sięgający 30-60 %. Spośród tych mężczyzn zaledwie 3-5 % to pacjenci niepłodni, których nasienie nie zawiera plemników. Pozostali to pacjenci ze zmniejszonym potencjałem rozrodczym na co wskazują obniżone parametry nasienia.
Wyodrębniono niepłodność pierwotną, tzn. stan kiedy mężczyzna nigdy nie doprowadził do koncepcji u partnerki oraz niepłodność wtórną gdy wcześniej doprowadził do koncepcji u partnerki ale nie może tego uczynić obecnie.
Nomenklatura zmian parametrów nasienia :
-
oligozoospermia - zmniejszona liczba plemników
-
astenozoospermia - obniżona ruchliwość plemników
-
teratozoospermia - nieprawidłowa budowa plemników
-
azoospermia - brak plemników
-
aspermia - brak spermy
Obecnie coraz częściej pisze się i mówi o sprawach płodności męskiej ponieważ problem ten dotyka co 20 - tego mężczyznę i staje się problemem blisko połowy małżeństw.
Podstawowe przyczyny niepłodności męskiej :
Czynnik wieku nie odgrywa u mężczyzn tak dużego znaczenia jak u kobiet. Uważa się że produkcja nasienia zmniejsza się dopiero po 64 r.ż., wykazując jednocześnie , że proby poczęcia po 35 r.ż. wydłużają się jednak w czasie. Bardzo istotne znaczenie ma występowanie wrodzonych bądź nabytych wad narządów płciowych. Są to : anorchizm (wrodzony brak jąder), monorchizm (wrodzony brak jednego jądra), wrodzony wodniak jądra, wnętrostwo (jądro umieszczone poza moszną), dysgenezja jąder (nieprawidłowe funkcjonowanie jąder), nowotwory jąder, stany zapalne układu płciowego, stulejka (zwężenie napletka), wierzchniactwo (ujście cewki znajdujące na części grzbietowej prącia lub na żołędzi), spodziectwo (ujście na spodniej stronie prącia lub żołędzi), skrócone wędzidełko (uniemożliwia prawidłowy przebieg stosunku), wrodzony brak nasieniowodów (u chorujących na mukowiscyolozę), zespół Younga (brak zdolności ruchu plemnika), żylaki powrózka nasiennego (zaburzenia termoregulacji jąder).
Niektóre wyżej wymienione wady można skorygować chirurgicznie i przywrócić (poprawić) płodność.
Inną grupę stanowią problemy hormonalne które mogą zmniejszyć potencję, a także prowadzić do azospermii lub oligospermi. Do czynników środowiskowych zaliczamy promieniowanie, naświetlanie i chemioterapię czy inną farmakoterapię, a także styl życia (używki, narkotyki, alkohol) oraz aspekt psychologiczny.
Problem immunologiczny polega na obecności przeciwciał plemnikowych powodujących zlepianie się plemników i gorsze przenikanie przez śluz szyjkowy oraz kłopoty w połączeniu się plemnika z jajem.
W przypadku podejrzeń o genetyczne tło (np. w mukowiscyolozie) niepłodności przeprowadza się testy genetyczne np. analizę 290 mutacji genu CFTR w tym :
-
8 najczęstszych identyfikowanych
-
analizę mikrodelecji regionu AZF chromosomu Y (analiza 6 loci)
-
analiza receptora androgenowego
Reasumując i uwzględniając przyczyny anatomiczne zaburzeń męskiej płodności można wyodrębnić następujące kategorie:
-
przedjądrowe (nieprawidłowości hormonalne, genetyczne i psychologiczne)
-
jądrowe - wszystkie czynniki wpływające niekorzystnie na jądro (m.in. żylaki powrózka nasiennego)
-
pozajądrowe - agenezja (najczęściej spotykana wada dróg wyprowadzających nasienie) nasieniowodów, zaburzenia seksualne
ŻYLAKI PORÓZKA NASIENNEGO Żylaki powrózka nasiennego są najczęstszą przyczyną obniżenia płodności lub niepłodności męskiej. Różni autorzy oceniający odsetek pacjentów z żylakami powrózka nasiennego badanych z powodu zmniejszonej płodności stwierdzili odsetek mężczyzn z tym schorzeniem wynoszący 4,4% - 57,6%.
Jest to schorzenie znane w literaturze medycznej od XVI wieku. Określił i opisał to schorzenie francuski lekarz Amroży Pare. Zauważono i opisano w niektórych przypadkach zależność między obecnością żylaków powrózka a bolesnością jądra. Dopiero w 1952 roku po raz pierwszy operowano żylaki u pacjenta z azoospermią gdzie wskazaniem była niepłodność.
W Polsce po raz pierwszy żylaki opisano w 1849 roku przez dr P.Zabłockiego.
Żylaki przez zmniejszone utlenowanie jąder prowadzą do zmniejszenia czynności komórek Leydiga. Później dochodzi do zaburzeń hormonalnych, które nie są powodem, a zjawiskiem wtórnym nasilającym występujące zaburzenie.
Wyodrębniono podział żylaków na trzy stopnie:
-
żylaki niewyczuwalne, jedynie przy obmacywaniu
-
żylaki widoczne podczas oglądania, skóra moszny rozciągnięta
-
żylaki wyraźnie widoczne podczas oglądania, jądro wyraźnie niżej położone, moszna z wygładzoną skórą, brak kurczliwości jądra pod wpływem drażnienia, jądro mniejsze i bardziej "miękkie" w porównaniu do drugiego jądra
Następstwem żylaków powrózka nasiennego jest zmniejszenie objętości jąder aż do ich zaniku w wyniku zmian degeneracyjnych toczących się w jądrze. Proces ten nasila się po zakończeniu dojrzewania płciowego.
Obecność żylaków powrózka nasiennego (nie zależnie od wielkości) jest wskazaniem do leczenia operacyjnego i świadczy o niewydolności układu żylnego a także świadczy o skłonności do występowania żylaków w innych częściach ciała (żylaki kończyn dolnych, żylaki okołoodbytnicze). Przy takich zmianach w budowie jąder, występują również zmiany w nasieniu, aczkolwiek u 11% mężczyzn z normospermią rozpoznano żylaki powrózka nasiennego. Azoospermią natomiast rozpoznano u 1,5 - 16,4% pacjentów z żylakami powrózka nasiennego.
ANDROPAUZA - MĘSKIE KLIMAKTERIUM
Jest to coraz większy problem współczesnego mężczyzny . W "gonitwie" dnia codziennego, nagle zauważamy takie objawy jak: nerwowość, zaburzenia pamięci, gorsze kojarzenie, zawroty głowy, senność i zaburzenia snu, przyrost tkanki tłuszczowej, bóle kostno-stawowe, nadwrażliwość na zimno. Wpływają one ujemnie na stan fizyczny pacjenta (zaburzenia erekcji) i stan psychiczny (spadek libido) obniżając w większym lub mniejszym stopniu komfort życia. Wspomniane objawy często rozpoznawane są jako depresja i pacjent trafia do psychiatry czy psychologa i nie jest właściwie leczony. Tymczasem starzejący się mężczyźni podobnie jak kobiety podlegają różnym zmianom hormonalnym. Po 50 roku życia obniżeniu ulega poziom testosteronu powodując m.in. nasilenie rozwijania się miażdżycy. Jednym z wielu objawów miażdżycy są zaburzenia erekcji, które dotyczą ok. 48% mężczyzn w wieku 45-60 r.ż.. Na zaburzenia pamięci w tym wieku skarży się ok. 40% mężczyzn. Innym problemem jest również obniżenie masy kostnej i wystąpienie osteoporozy.
Mężczyźni niechętnie zgłaszają się do lekarza z tego typu problemami . Jest to temat wstydliwy. Okazuje się, że zaledwie 35% par rozmawia ze sobą o problemach związanych z życiem seksualnym (jesli takie się pojawiają). Postawa taka utrwala stereotypy, uniemożliwia przełamania pewnej bariery i możliwości skorzystania z porad specjalistycznych, dlatego nie bójmy się zapytać specjalisty.
ZABURZENIA SEKSUALNE U MĘŻCZYZN
Równie często co choroby układu krążenia ( nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, cukrzyca) mogą oprócz przerostu prostaty towarzyszyć zaburzenia seksualne. Najczęściej są to : zaburzenia wzwodu (erekcji) czyli niemożność osiągnięcia wzwodu czy zaburzenia ejakulacji ( przedwczesny wytrysk ). Najczęściej zdarza się niemal co u drugiego mężczyzny pomiędzy 40 a 70 rokiem życia. Należy pamiętać, że zaburzenia seksualne mogą być objawem innych poważnych chorób dlatego warto pokonać "swój wstyd" i zgłosić się do lekarza . Najczęstrze czynniki mogące mieć wpływ na rozwój zaburzeń erekcji:
-
łagodny przerost prostaty
-
czynniki hormonalne ( obniżenie poziomu testosteronu po 49 r.ż)
-
rak prostaty
-
zapalenie prostaty
-
operacje chirurgiczne prostaty, jelita grubego i inne w obrębie miednicy małej
-
leki - chemioterapia, leki p - depresyjne i inne
-
złamanie rdzenia kręgowego i miednicy
-
długotrwałe palenie papierosów i/lub nadużywanie alkoholu
-
starzenie się organizmu ( andropauza )
-
czynniki psychologiczne czy psychogenne ( przewlekły stres, nadmierne obciążenie pracą )
Tak wszyscy wiemy, starzenie się jest procesem nieuchronnym i pociągającym za sobą pewne konsekwencje. Obniżony wówczas poziom tetosteronu wpływa negatywnie na kondycję psychiczną i fizyczną mężczyzny. Stwierdza się wówczas brak energii, zmęczenia, spadek libido i osłabienie erekcji. W sferze psyche stwierdza się objawy lekkiej depresji. Brak " testosterenowego paliwa" ma niekorzystny wpływ na siłę i masę mieśniową, kształtowanie kości, kondycję serca i naczyń krwionośnych.
|
